IMG_2184.jpg

Richard van der Linde

  • Richard van der Linde

Een analogie tussen het gebruikelijke misverstand over geldcreatie en die over zelf-acceptatie

Het meest bevrijdende inzicht in hun leven is voor veel mensen wanneer ze de paradox van zelf-acceptatie doorgronden en daardoor voorbij het conceptuele denken schieten. De reden dat dit echter vaak lange tijd niet lukt, is dezelfde als waarom het mensen vaak lange tijd niet lukt om in te zien waarom banken niet écht geld uit het niets kunnen maken. Het draait namelijk vooral om het perspectief van waaruit je ernaar kijkt. Bij geldcreatie is dat iets makkelijker te doorzien, dus vandaar deze analogie.

Het misverstand over geldcreatie Toen ik werkte aan de oprichting van een risicovrije bank werd ik regelmatig door mensen benaderd met vragen of goedbedoelde suggesties. Vrijwel altijd waren die beredeneerd vanuit het idee dat banken geld uit het niets kunnen maken op een manier waarbij het een bank niets zou kosten als ze krediet verstrekken en dat niet wordt terugbetaald.

Dat kwam doordat ze de versimpelde uitleg van geldcreatie kenden, waarin banken spaargeld vermenigvuldigen. In werkelijkheid zijn er echter twee soorten geld – dat wat centrale banken maken en dat wat banken maken. En er is een verschil tussen liquiditeit en solvabiliteit. Het kostte meestal meerdere mailtjes voor iemand zijn denkbeelden kon loslaten en een paradigma shift had waarin meestal alle vragen en kritiek verdween.

Tot aan dat moment begrepen ze hun oude paradigma vaak tot in detail en hadden zowel centrale banken als liquiditeit en solvabiliteit een plek in hun raamwerk. Het héle raamwerk bleek echter een béétje onjuist, maar daarmee ook onwerkbaar. Maar het duurde even voor iemand de nieuwe informatie zonder de bril van het oude paradigma kon zien. Het is een bias die ieder mens in meer of minder mate heeft.

Het was altijd een mooi moment als iemand na meerdere (met chirurgische precisie beantwoorde) mails opeens tot het inzicht kwam. Dat heeft de stichting waar ik in het bestuur zat een aantal zeer dankbare, trouwe donateurs opgeleverd.

Het misverstand over zelf-acceptatie Met zelf-acceptatie is het niet anders. Ik heb hier door mijn coaching en de stukjes die ik schrijf met veel mensen contact over. Meestal kennen ze alleen het conceptuele gezichtspunt, van waaruit zelf-acceptatie betrekking heeft op een zelf. Maar vanuit het non-conceptuele gezichtspunt draait zelf-acceptatie om het inzien dat er geen zelf is dat zichzelf kan verbeteren noch accepteren.

Die laatste zin is niet logisch vanuit een conceptueel gezichtspunt. Wie het non-conceptuele gezichtspunt weleens heeft ervaren, zal echter precies begrijpen wat het inhoudt. Je komt alleen niet tot die paradigma shift als je eerst wilt begrijpen wat het non-conceptuele gezichtspunt inhoudt voor je een poging waagt om het te ervaren. Dat maakt het nogal afstotend, voor zover je niet het idee hebt dat je al lang en breed begrijpt wat zelf-acceptatie inhoudt.

Overgave is vooral een kwestie van inzien dat er niemand is om zich over te geven. ~Osho

Dat is de reden dat veel schrijvers de essentiële boodschap wat verwateren en je lokken met een boodschap dat een conceptueel denkend brein aanspreekt. Met een beetje geluk krijg je dan na een tijdje toch door dat sommige zaken niet met elkaar rijmen, zet je je tanden in het doorgronden van dit thema en ervaar je plots het non-conceptuele gezichtspunt.

Voorbij de paradox Op het moment dat je voorbij de paradox komt, verdwijnen alle problemen die je normaal ervaart, zowel privé als maatschappelijk. De frictie die je nu nog problematisch noemt, is er nog gewoon en er zullen ook emoties en gedachtes bij ontstaan, maar het zal heel natuurlijk voelen om je er niet tegen te verzetten, want het voelt niet meer problematisch. Daarmee ontdoe je jezelf van steeds meer (oude) ballast.

Dat geeft steeds meer ontspanning en helderheid. Het leven blijft wel uitdagend en soms zijn triggers zo subtiel dat je er pas na weken achter komt dat je weer vastzat in het conceptuele gezichtspunt en van daaruit weer allerlei schijnbare problemen probeerde op te lossen. Dat overkomt mij na vier jaar nog steeds. Toch is het iedere keer ook een verdere verdieping.

De helderheid van het non-conceptuele gezichtspunt is (te vergelijken met) wat mensen soms ervaren bij een ayahuasca sessie en bij het toepassen van technieken als holotropic breathing. Ik voel me meer thuis in (nuchter) zelfonderzoek om tot het loslaten van conceptueel denken te komen. Dat is misschien wat minder spectaculair qua ervaring tot aan het omslagpunt, maar voor mijn gevoel is het tempo ervan wat natuurlijker. Desondanks kunnen de heftigere vormen m.i. soms ook waardevol zijn, als kickstarter van iemands proces om voorbij de bias van het conceptuele denken te komen. Iedere conditionering is uniek en vraagt om een unieke aanpak.