IMG_2184.jpg

Richard van der Linde

  • Richard van der Linde

Verwarring door de twee definities van 'Ego' die je tegenkomt in boeken over zelfontwikkeling



Het valt me steeds vaker op hoeveel verwarring er is over het woord 'ego'. Met name als het gaat over de vraag of je wel of niet kunt leven. Zoals wel vaker lijkt er onbewust sprake van twee definities van ego; ego als in 'het spelen van een karakter' en ego als in 'geloof in / identificatie met het karakter dat je speelt'. Je definitie bepaalt het antwoord op de vraag of je wel of niet zonder ego kunt leven. Ik zal toelichten wat ik bedoel.


Ik heb inmiddels de nodige boeken gelezen over zelfontwikkeling. Voorheen meestal om zelf tot nieuwe inzichten te komen, maar tegenwoordig vaker als hulpmiddel bij coaching of als bron bij het schrijven. Er zijn diverse termen die per schrijver op een andere manier wordt gebruikt. Waar de één het over 'consciousness' heeft, bedoelt de ander 'awareness' en vice versa. Een ander misverstand dat vaak ontstaat, is over 'non-doing' en 'doing nothing'; ben je op gepassioneerde manier met iets bezig, ben je dan passief of actief? Voor je het weet gaat iemand met heel veel leven in zich proberen stil te zitten, terwijl het boek dat ze lezen alleen maar probeert duidelijk te maken dat je vanzelf moet laten gebeuren wat wil gebeuren (door het conceptueel denken - o.a. over jezelf - los te laten).


Op die manier ontstaan er ook allerlei misverstanden over het woord 'ego'. In de volksmond wordt het woord sowieso anders gebruikt dan in de wat meer spirituele literatuur. Gewoonlijk bedoelt iemand ermee dat je zelfzuchtig of zelfgericht bent als je een groot ego hebt. (Hoeveel je zelfgericht kunt zijn weet niemand precies.)


In de boeken voor zelfontwikkeling die ik gebruik in sessies en programma's, wordt het woord over het algemeen gebruikt voor het conceptuele beeld wat je van jezelf hebt. Vaak zonder precies te kunnen zeggen wat dat 'ik' precies inhoudt en waar het precies zit, is er geen twijfel over dat er een 'ik' is die bestaat. Totdat je je conceptuele bril een keer afzet. Dan verdwijnt ook tijdelijk het concept 'ik', en dat is best schrikken. Alle processen zoals bloedcirculatie, spijsvertering, ademhaling, etc. lopen gewoon door; het enige dat verandert is dat het brein het (voor even) niet meer vertaalt naar een 'actie' van een 'ik' dat het zelf vormt.

Waarom is dit een relevante invalshoek als we het hebben over ego? Nou, ook op de momenten dat je brein de ik-gedachte niet eindeloos op de ervaing plakt, gedraag je je nog gewoon zoals dat gewoonlijk gebeurt. Je speelt dan een rol, of dat nou de rol is van vader, moeder, verkoper, schoonmaker, goeroe of wellicht patiënt. Gaandeweg evolueert je rol en soms zal je er een wat grotere verandering in aanbrengen (als je er op uitgekeken bent), maar zelfs als je permanent zonder conceptuele bril rondloopt, zal je een rol spelen.


Als dat is wat iemand met ego bedoelt, dat je een rol speelt, dan zal 100% van de schrijvers wiens werk ik gebruik het ermee eens zijn dat er niks problematisch aan een ego is. Als iemand echter met ego het proces van 'ik-denken' bedoelt, dan zal juist 100% onderschrijven dat het doorzien van het ego centraal staat om tot een fijn leven tot komen.


Beide definities zijn goed, zolang je maar weet welke gehanteerd wordt. Het zou praktischer zijn geweest als er één definitie van ego zou zijn, maar dat is nou eenmaal niet zo. Dus sta er altijd even bij stil welke definitie iemand gebruikt, dan voorkom je misverstanden.